Autisme

Over autisme

Wat is autisme?

Autismespectrumstoornissen (ASS) is een ontwikkelingsstoornis waarbij de ontwikkeling van de hersenen anders verloopt. Hierdoor ontstaan verschillen in hoe iemand informatie verwerkt, communiceert en de wereld ervaart. Deze kenmerken zijn al vanaf de vroege kindertijd aanwezig, al worden ze soms pas later herkend.

Vroeger werd er onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van autisme, zoals klassiek autisme, Asperger en PDD-NOS. Sinds dsm-5 wordt dit niet meer zo ingedeeld. Uit onderzoek bleek namelijk dat deze categorieën niet duidelijk genoeg van elkaar te onderscheiden waren. Daarom spreekt men nu van één spectrum: ASS. Dat betekent dat autisme zich bij iedereen anders kan uiten. De ene persoon ervaart bepaalde kenmerken heel sterk, terwijl een ander daar juist minder last van heeft.

Wat autisme precies is, verschilt per persoon. Over het algemeen gaat het om verschillen in sociale communicatie en interactie en om een voorkeur voor voorspelbaarheid en herhaling. Mensen met autisme kunnen bijvoorbeeld moeite hebben met het begrijpen van sociale signalen, zoals gezichtsuitdrukkingen of lichaamstaal. Ook kunnen veranderingen in routine stress veroorzaken en kunnen prikkels zoals geluid, licht of drukte extra intens worden ervaren. Tegelijkertijd hebben veel mensen met autisme ook sterke kanten om te benutten, zoals oog voor detail, eerlijkheid, doorzettingsvermogen of een groot concentratievermogen.

Het vaststellen van een ASS-diagnose is niet eenvoudig. Autisme is namelijk niet zichtbaar in bijvoorbeeld bloedonderzoek of een hersenscan. De diagnose wordt gesteld op basis van gedrag, ontwikkeling en gesprekken met de persoon zelf en de omgeving. Daarbij is het belangrijk om te weten dat veel kenmerken van autisme ook in milde vorm bij mensen zonder diagnose voorkomen. Het verschil zit vaak in de mate waarin iemand er in het dagelijks leven door wordt beïnvloed.

Wat zijn de kenmerken?

Volgens de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) zijn veelvoorkomende kenmerken van autisme onder andere moeite met sociaal en persoonlijk contact, moeite met veranderingen, dingen letterlijk nemen, en een eerlijke en directe manier van communiceren. Daarnaast hebben mensen met autisme vaak een sterk oog voor detail, zijn ze loyaal, perfectionistisch en nauwkeurig en kunnen ze zich intens concentreren op specifieke interesses of zitten soms in een hyperfocus. Ook verloopt de informatieverwerking soms trager.

Deze kenmerken kunnen worden onderverdeeld in problemen in de sociale interactie, communicatie en ander (afwijkend) gedrag of beperkte interesses. De mate waarin deze kenmerken voorkomen verschilt per persoon en kan zich op verschillende manieren uiten. Wanneer deze kenmerken sterk aanwezig zijn, kunnen ze leiden tot moeilijkheden op gebieden zoals werk, vrije tijd en relaties.

Waarom is het van belang om hulp in te schakelen voor het kind?

Tijdige en passende hulp voor kinderen met autisme is essentieel, omdat autisme invloed heeft op sociale communicatie, gedrag en prikkelverwerking. Zonder goede ondersteuning kunnen kinderen vastlopen in hun ontwikkeling en schoolloopbaan. Vroege signalering en begeleiding vergroten de ontwikkelingskansen en dragen bij aan het welzijn en de participatie van het kind.

Het is daarom belangrijk om zo vroeg mogelijk te investeren in hulp. Wanneer een kind tijdig ondersteuning krijgt, vergroot dit de kans om onderwijs te volgen, een diploma te behalen en later werk te vinden. Dit draagt bij aan zelfstandigheid en deelname aan de maatschappij. Zonder deze ondersteuning is de kans groter dat een kind vastloopt, wat negatieve gevolgen kan hebben voor zowel het individu als de samenleving.

ASS wordt gezien als een vorm van neurodiversiteit, wat kan bijdragen aan het verminderen van het negatieve beeld dat sommige mensen van autisme hebben. Het krijgen van een diagnose kan helpen, omdat het zowel de persoon zelf als de mensen in zijn of haar omgeving beter laat begrijpen waarom bepaalde dingen anders werken. Daardoor kunnen zij hier beter mee omgaan.

Prevalentie van Autisme

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat wereldwijd ongeveer 61,8 miljoen mensen autisme hebben. Dit komt neer op ongeveer 1 op de 127 mensen. Autisme komt ongeveer twee keer zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen en is onder jongeren een van de meest voorkomende ontwikkelingsstoornissen.

Het aantal diagnoses is de afgelopen decennia toegenomen. Dit komt onder andere doordat autisme zonder verstandelijke beperking beter wordt erkend en doordat de kennis over autisme is verbeterd.

De bevolking van Curaçao telt ongeveer 155.000 mensen. Dat betekent dat naar schatting zo’n 1.150 inwoners autisme hebben.

Er kan ook niks gedaan worden om autisme te voorkomen want uit onderzoek wordt geschat dat bij 8 op de 10 mensen erfelijkheid een rol speelt. Je kunt alleen groeien en beter worden in het omgaan ermee.

ASS zorgt niet alleen voor moeilijkere dingen. Mensen met autisme zijn vaak goed in patronen herken, hebben oog voor detail en zijn vaak creatief. Dit alles laat zien dat het geen taboe hoeft te zijn en dat schaamte niet nodig is, omdat er dus een grote groep mensen met autisme op het eiland bestaat en je er zelf niks aan kan doen behalve ermee leren leven en het als kracht gebruiken.

Autisme in combinatie met andere stoornissen

Autisme (ASS) komt vaak voor in combinatie met andere diagnoses. Het is belangrijk om dit te weten, omdat de aanwezigheid van een andere stoornis een aanwijzing kan zijn om ook naar autisme te kijken. Hierdoor kan autisme eerder herkend worden. Vaak ontwikkelen mensen met autisme andere aandoeningen, omdat ze veel moeite moeten doen om zich aan te passen aan alles.

Voorbeelden van die vaak samen voorkomen met autisme zijn neurologische ontwikkelingsstoornissen, depressieve stoornissen, angststoornissen, obsessieve-compulsieve stoornissen, eetstoornissen, gedragsstoornissen en stoornissen stof gerelateerd of additief.

Fabels over autisme

Autisme is aan de buitenkant te zien

Autisme is niet altijd zichtbaar. Veel mensen maskeren hun kenmerken of ervaren vooral onzichtbare uitdagingen, zoals overprikkeling en sociale uitputting. Dat je het niet ziet, betekent niet dat het er niet is.

Autisme is te genezen

ASS is aangeboren, waardoor de meeste kenmerken al in de kindertijd zichtbaar zijn. Met een diagnose kun je beter begrijpen wat autisme voor iemand betekent en hoe je ermee om kunt gaan, maar autisme is niet te genezen.

Iedereen is een beetje autistisch

Je bent niet “een beetje autistisch”. Autisme is een diagnose met specifieke criteria en moet leiden tot duidelijke beperkingen in het dagelijks leven. Dat sommige mensen losse kenmerken herkennen, betekent niet dat zij autisme hebben.

Mensen met autisme zijn het liefst alleen

Mensen met autisme kunnen vaak goed alleen zijn, maar dat betekent niet dat zij geen contact willen. Veel mensen met autisme hebben evenveel behoefte aan sociaal contact als anderen; het kost hen alleen vaak meer moeite.

Mensen met autisme vermijden oogcontact

Sommige mensen met autisme kunnen oogcontact vermijden vanwege overprikkeling of ongemak, maar anderen hebben er geen moeite mee of maken juist veel oogcontact.

Mensen met autisme hebben geen empathie

Mensen met autisme hebben wel empathie, maar kunnen moeite hebben met het herkennen of verwoorden van andermans perspectief (cognitieve empathie). Tegelijk is hun emotionele empathie vaak juist sterk, al uiten ze die soms anders.

Autisme wordt veroorzaakt door slechte opvoeding

Autisme wordt niet veroorzaakt door een slechte opvoeding. Het is een neurobiologische ontwikkelingsvariant met een sterke genetische basis.

Mensen met autisme moeten gewoon harder hun best doen

Autisme is geen kwestie van wilskracht. Veel mensen met autisme doen al enorm hun best om zich aan te passen. Begrip, ondersteuning en passende aanpassingen helpen veel meer dan simpelweg “harder je best doen”.

Mensen met autisme zijn allemaal hetzelfde

Autisme verschilt sterk per persoon. Het is een spectrum, wat betekent dat kenmerken en uitdagingen bij iedereen anders tot uiting komen. De ene persoon heeft bijvoorbeeld meer moeite met prikkels, terwijl een ander juist vooral uitdagingen

Kijk tips

Hieronder staan verschillende documentaires, series en films over autisme. Deze kunnen helpen om autisme beter te begrijpen en meer inzicht te krijgen in hoe het is om te leven met autisme.

Sommige documentaires, series en films zijn inmiddels wat ouder. Door de jaren heen is er steeds meer kennis en bewustwording ontstaan rondom autisme. Daardoor sluiten oudere producties niet meer volledig aan bij de huidige inzichten of terminologie. Toch kunnen ze nog steeds waardevol zijn om meer begrip te krijgen voor de ervaringen, uitdagingen en beleving van mensen met autisme.

Documentaires

Inside Our Autistic Minds (2023) – Persoonlijke verhalen en ervaringen van autistische mensen.
Gelukkig autistisch (2023) – Positieve en eerlijke verhalen van autistische mensen.
The Reason I Jump (2020) – Over de innerlijke wereld van niet-sprekende autistische mensen.
The Speed Cubers (2020) – Over talent, vriendschap en neurodiversiteit.
I Am Greta (2020) – Volgt Greta Thunberg en laat ook haar autisme zien als onderdeel van haar identiteit.
De regels van Matthijs (2018) – Persoonlijk verhaal van een jongen met autisme.
Life, Animated (2016) – Laat zien hoe een jongen met autisme leert communiceren via Disneyfilms.
Autism in Love (2015) – Over liefde en relaties bij volwassenen met autisme.
Het beste voor Kees (2014) – Over volwassen worden met autisme.
Neurotypical (2013) – Verschillende perspectieven op autisme en inclusie.
Louis Theroux: Extreme Love – Autism (2012) – Volgt gezinnen van kinderen en volwassenen met autisme.
Autism: The Musical (2007) – Over kinderen met autisme die samen een musical maken.

Series

As We See It (2022) – Over drie jongvolwassenen met autisme die zelfstandig proberen te leven.
Het A-woord (2020) – EO-serie over gezinnen en kinderen met autisme.
Understanding Autism (2020) – Serie waarin ervaringen en perspectieven van autistische mensen centraal staan.
Love on the Spectrum (2019) – Volgt jongvolwassenen met autisme tijdens het daten en aangaan van relaties.
Atypical (2017–2021) – Dramaserie over een tiener met autisme en zijn gezin.
The Good Doctor (2017–2024) – Over een chirurg met autisme en savantvaardigheden.

Films

Mind My Mind (2021) – Laat op een creatieve manier sociale uitdagingen bij autisme zien.
Hors Normes (2019) – Over begeleiding van jongeren met autisme en complexe zorgvragen.
Please Stand By (2017) – Over een jonge vrouw met autisme die haar eigen weg zoekt.
Temple Grandin (2010) – Gebaseerd op het leven van Temple Grandin.
Adam (2009) – Romantisch drama over een man met Asperger.
Mercury Rising (1998) – Thriller waarin een jongen met autisme centraal staat.
Rain Man (1988) – Bekende film over een man met autisme en bijzondere talenten.